Treoracha Taistil & Mapa



Tá Oileán Árainn Mhóir suite trí mhíle amach ó chósta iarthuaiscirt Thír Chonaill.
Thugtaí Ára Uí Dhomhnaill ar an oileán nuair a bhí Clann Uí Dhónaill i réim ar an oileán le linn na Meánaoiseanna. Scriosadh ar na Gael agus cuireadh tús le Plandáil Uladh sa bhliain 1609. I lár an seachtú haois déag, bronnadh an chuid is mó d’iarthar Thír Chonaill, Oileán Árainn Mhóir san áireamh ar William Conyngham, an tiarna talún a thóg Caisleán na Sláine agus a raibh cónaí air intí. Sa bhliain 1855, ghlac John Stoupe Charley sheilbh ar an oileán. Thóg seisean teach cónaithe (Ostán an Ghleanna) do féin, thóg sé Eaglais Phrotastúnach agus bhunaigh sé an chéad scoil i bhFál an Ghabhann. Nuair a tháinig deireadh le réim na dtiarna talún, ghlac Comisiúin Talún na hÉireann na taillte anonn sa bhliain 1893 agus bronnadh a gcuid taillte ar ais ar phobal an oileáin.